Free Web Site - Free Web Space and Site Hosting - Web Hosting - Internet Store and Ecommerce Solution Provider - High Speed Internet
Search the Web

საქართველოში ჯანდაცვის დაფინანსების ალტერნატიული სისტემების დანერგვის შესახებ
  ჩემს შესახებ | საგადასახადო სისტემის როლი და მნიშვნელობა გარდამავალი ეკონომიკის ქვეყნებში | დასაქმების თეორიების განხილვა (დანაზოგებისა და ინვესტიციების გავლენა დასაქმებაზე) | უმუშევრობის დაძლევის ღონისძიებები | საქართველოში ჯანდაცვის დაფინანსების ალტერნატიული სისტემების დანერგვის შესახებ | ფასიანი ქაღალდების ბაზარი აუცილებელი წინაპირობაა საინვესტიციო საქმიანობისთვის | სახელმწიფო ქონების მართვის ძირითადი მიმართულებები | სოციალური პოლიტიკისა და სოციალური გადასახადის რეორგანიზაციის შესახებ | სიღარიბის დაძლევისკენ მიმართული ერთ–ერთი ღონისძიება | მთავარი გვერდი | საპენსიო რეფორმა საქართველოში  


saqarTveloSi janmrTelobis dacvis dafinansebis alternatiuli sistebis danergvis Sesaxeb


`yvelaze efeqturi jandacvis politika
_ realobaze agebuli politikaa~

 

 

1. jandacvis sistemis arsebuli dafinanseba saqarTveloSi
2. jandacvis sistemis marTvis meTodebi
3. jandacvis dafinansebis alternatiuli sistema
4. jandacvis menejmenti

1. jandacvis sistemis arsebuli dafinanseba saqarTveloSi
2. jandacvis sistemis marTvis meTodebi
3. jandacvis dafinansebis alternatiuli sistema
4. jandacvis menejmenti


jandacvis sistemis arsebuli dafinanseba saqarTveloSi


1995 wels dawyebul jandacvis sistemis reformas unda Seesrulebina Semdegi mTavari amocanebi:

_ qveynis ekonomikuri ganviTarebis strategiasTan sruli Sesabamisoba;
_ Casatarebeli samuSaoebisa da arsebuli resursebis sruli  dabalanseba;
_ saxelmwifo regulirebadi jandacvis sistemis Camoyalibeba;
_ xarjviTi nawilis maqsimaluri racionaluroba.

 

 

jandacvis reformis ZiriTadi mizani iyo:
_ marTvis sistemis decentralizacia;
_ axali sistemis samarTlebrivi bazis Seqmna;
_ dafinansebis programul meTodze gadasvla;
_ pirveladi samedicino samsaxuris prioritetuloba;
_ sadazRvevo medicinis principebze gadasvla;
_ wamalTpolitikis reforma;
_ samedicino obieqtebis privatizacia;
_ samedicino dawesebulebebisa da eqimTa akreditacia-licenzireba;
_ samedicino ganaTlebisa da mecnierebis reforma.

 

reformiT mTavroba miznad isaxavda kerZo seqtoris monawileobas, aseve saxelmwifo regulirebis meqanizmebis SenarCunebas jandacvis sistemaSi. reformis Sedegad jandacvis sistemas dafinansebis axali wyaroebi gamouCnda:

1.saxelmwifo; 2. damqiravebeli; 3. uSualod adamianebi.
saxelmwifos daekisra Semdegi amocanebis gadawyveta: prevencia, usafrTxo garemos Seqmna, umweo moqalaqeebze zrunva da sxva. es valdebulebebi aisaxa programul-miznobriv dafinansebaSi, romelic unda ganxorcielebuliyo centraluri biujetidan; damqiravebeli uxdis samedicino dazRvevis saxelmwifo kompanias savaldebulo sadazRvevo Senatanebs; adamiani, romelic miuxedavad arsebuli jandacviTi valdebulebebisa, sakuTari saxsrebidan ixdis momsaxurebis Rirebulebas (an nawils). saqarTveloSi arsebulma sagrZnoblad Warbma samedicino personalma, samedicino dawesebulebebis arasakmarisma datvirTvam da saxelmwifos mier jandacvis programebis dabali procentuli moculobiT dafinansebam krizisul mdgomareobaSi Caayena mTeli sistema.

reformis yvelaze didi nakli is iyo, rom igi gaTvaliswinebuli iyo qveynis Zlier biujetze, donor da saerTaSoriso dafinansebaze. aqedan gamomdinare ar SeiZleba visaubroT reformis mTlianobaSi warmatebaze, radgan Tanxebis uqonlobis gamo saxelmwifo biujetidan
programebis srulad dafinanseba ver xerxdeboda. unda gvaxsovdes, rom yvelaze efeqturi jandacviTi politika _ realobaze agebuli politikaa, rac ver gaiTvaliswina wina xelisuflebam. reformis mniSvnelovani warmateba is iyo, rom moZvelebuli, sabWouri tipis centralizebuli modeli Seicvala axali tipis samedicino daxmarebiT da arCevani SeCerda sadazRvevo modelze, romliTac sargebloben msoflios sxvadasxva maRalganviTarebadi qveynebi. Seiqmna `samedicino dazRvevis saxelmwifo kompania~, romlis dafinansebis ZiriTadi wyaro iyo: 1. saqarTvelos saxelmwifo biujeti; 2. damqiraveblisa da daqiravebulis savaldebulo sadazRvevo Senatanebi.

 

janmrTelobis dacvis sistemis marTvis meTodebi

 

sabazro ekonomikam da sabazro azrovnebam mravali cvlileba Seitana ekonomikis yvela dargSi, maT Soris janmrTelobis dacvis sferoSic.
       jandacvis ekonomistebi jandacvis sistemis sam meTods gamoyofen:

1. programuli gaZRolis meTodi _ moicavs programul dafinansebas, dafinansebisaTvis aucilebeli maxasiaTeblebis dadgenas, statistikuri monacemebis damuSavebis aucileblobas, finansuri nakadebis droul brunvas:

2. globaluri gaZRolis meTodi _ mas axasiaTebs Tavisi instrumentebi: saxelmwifos mier regulirebadi faswarmoqmna, saavadmyofoebSi pacientTa kontigentisa da sawolTa raodenobis dadgena, biujetis damtkiceba (limitireba), globaluri biujeti.

3. sabazro gaZRolis meTodi _ mas axasiaTebs jandacvis sistemis decentralizebuli xasiaTi, sabazro koniuqturis gaaqtiureba samedicino sferoSi, saxelmwifosa da jandacvis saministros gavlenis Sesusteba, msxvili jandacviTi korporaciebis warmoSoba da ganviTareba.

erTi faqtic gasaTvaliswinebelia, jandacvis bazari sxva bazrebisagan gansxvavebiT Sedgeba im iuridiuli da kerZo pirebisagan, romelTac ara marto survili aqvT samedicino xarisxis momsaxurebis SeTavazebisa, aramed mkacrad gansazRvruli ganaTlebis safuZvelze isini licenzirebul, serTificirebul, e.i. bazris aRiarebul wevrebs warmoadgenen, romelTa samedicino praqtikis odenoba mniSvnelovanwilad gansazRvravs momsaxurebis xarisxs.
nebismieri wyobis saxelmwifosaTvis mTavar amocanas ukeTes periodSi jandacvis efeqtianobis zrda, xolo uares periodSi jandacvis bazris SenarCuneba da am sferoSi `Savi bazris~ daTrgunva warmoadgens.

 

`programuli gaZRolis meTodiT~ imarTeba dResdReobiT saqarTvelos jandacvis sistema. wina mTavrobis dros jandacvis arasakmarisi dafinansebis gamo es meTodi problemebs Seejaxa da amitom ver gamoixata am meTodis upiratesoba marTvis sxva meTodebTan (am upiratesobas udaod eqneboda adgili sruli dafinansebis SemTxvevaSi). swored arasakmarisma Tanxebma warmoSva `Savi bazari~ _ pirdapiri garigeba eqimsa da pacients Soris,rac azianebs jandacvis sistemas. am urTulesi mdgomareobidan gamosvlis ZiebaSi saWiroa jandacvis marTvis maqsimalurad optimaluri meTodis SerCeva Tavisi ekonomikuri instrumentebiT, radganac `programuli gaZRolis meTodi~ qveynis mZime makroekonomikuri mdgomareobis gamo sirTuleebs awydeba. Tumca, axali xelisuflebis mosvlis dRidan jandacvis sferos dafinanseba gamosworda da xSir SemTxvevaSi jandacvis sistemaSi miRebuli Tanxebi aRemateba kidec dagegmils.

 

`sabazro gaZRolis meTodi~ sabazro koniuqtoris ganviTarebis xarisxzea damokidebuli. igi damaxasiaTebelia ganviTarebuli kapitalisturi qveynebisaTvis, romelTa klasikur magaliTs aSS warmoadgens. es meTodi evropeli ekonomistebis ganxilvis sagani gaxda. aSS-Si gavrcelebuli NMO (jandacvis marTvis organizacia) da Managed Care (marTvadi medicinis) organizaciebi giganturi korporaciebia, romelTa magaliTi namdvilad ver dagvexmareba dRevandeli Cveni ekonomikuri mdgomareobis gamo.

 

`globaluri gaZRolis meTodi~ _ mas regionalur doneze gamoiyenebdnen da exlac mimarTaven iseTi qveynebi, rogorebicaa: SvedeTi, didi britaneTi (kunZulebze), TurqeTi (mTian zonebSi), safrangeTi da espaneTi (baskeTsa da gaskonSi). es meTodi gansakuTrebiT efeqturia eqstremalur, sicocxlisaTvis mZime zonebSi, anu iq, sadac bunebrivi pirobebidan gamomdinare sabazro ekonomika srulad ver iCens Tavs, an igi xalxis gamdidrebis pirobas ver asrulebs, am meTods mimarTaven daxmarebisaTvis. globaluri gaZRolis instrumentebia: saxelmwifosTan SeTanxmebuli fasebi, saavadmyofoTa dagegmva, globaluri biujeti.

 

 

jandacvis dafinansebis alternatiuli sistema

 

saqarTvelos jandacvis sistemas ori mxare gaaCnia.
pirveli mxare _ am sistemis oficialur saxes warmoadgens da igi mTlianad saxelmwifozea orientirebuli. saxelmwifo samedicino programebi, jandacvis ministris brZanebebi, licenziebi da atestatebi, jandacvis sistemaSi arsebuli regulirebadi fasebi (romelic naklebad asaxavs realobas) _ es yvelaferi saxelmwifo politikis instrumentebs warmoadgens jandacvis sistemaSi; meore mxare _ jandacvis sistemis araoficialur mxares warmoadgens da Crdilovan finansur nakadebs asaxavs, romlis odenoba aTeuli milionobiT lariT ganisazRvreba.

jandacvis sistemis es mxareebi erTmaneTze aSkarad gavlenas axdenen. makroekonomikuri problemebisa da biurokratiul marwuxebSi mZevlad myofi jandacva eZebs damfinanseblebs da roca mas saxelmwifo saWiro doziT veRar exmareba, bunebrivia, iqmneba Crdilovani bazari. am Cixis erT-erTi gamosavalia iseTi reforma, romlis ganxorcielebiT, saxelmwifo da municipaluri programebis paralelurad, unda Seiqmnas jandacvis dafinansebis alternatiuli bazari.

msoflio praqtikaSi arsebobs jandacvis alternatiuli dafinansebis aprobirebuli sistemebi:

_ urTierTdaxmarebis jandacviTi fondebi;

_ lokaluri jandacviTi gegmebi;

_ eqimTa da pacientTa asociaciebi;

_ marTvadi medicinis kompaniebi;

_ umweoTa hospitlebi.

 

jandacvis dafinansebis yvela es forma kargadaa cnobili ganviTarebul qveynebSi, isini mniSvnelovan rols asruleben jandacvis sferoSi. maTi iuridiuli statusi mkacrad gansazRvrulia kanonmdeblobiT. sabazro ekonomikis obieqturi kanonebidan gamomdinare jandacvis dafinansebis formebis mravalferovneba da arsebuli konkurencia gavlenas axdens samedicino momsaxurebis xarisxis amaRlebasa da tarifebis Semcirebaze.
jandacvis dafinansebis alternatiuli sistemebis danergvis programa Semdeg strategias iTvaliswinebs.

_ jandacvis dafinansebis alternatiuli arasaxelmwifo sistemis ekonomikuri dasabuTeba;

_ jandacvis dafinansebis alternatiuli sistemebis iuridiuli bazisis Seqmna;

_ jandacvis saministrosTan jandacvis dafinansebis alternatiuli sistemis dafuZneba da xelSewyobisaTvis menejerTa jgufis Seqmna;

_ programis menejmentis Camoyalibeba;

_ programis ganxorcielebis gansakuTrebiT xelsayreli garemosa da subieqtebis gamovlena;

_ programis ganxorcieleba.

 

programaSi aucileblad gaTvaliswinebuli unda iyos saxelmwifos uaRresad didi roli. saxelmwifos neba, gamoxatuli sayovelTao valdebulebiTi normis saxiT, yovelTvis gvevlineba `Zravad~ axali sistemebis danergvisas. gaixsenoT Tundac bismarkis 1871 wlis `sayovelTao dazRvevis aqti~, beverijis jandacviTi modelis dasawyisi 1945 wels, semaSkos sqemis warmateba da a. S.

urTierTdaxmarebis jandacviTi fondebi. 1850 wels safrangeTSi pirvelad iqna miRebuli kanoni urTierTdaxmarebis fondis Sesaxeb. aRniSnuli fondebi aramomgebian organizaciebs warmoadgenen, isini xSirad iqmnebian profesiuli an regionaluri niSnis mixedviT. germaniaSi, miuxedavad samedicino dazRvevis siZlierisa, 12 milioni adamiani gaerTianebulia aseT fondebSi. mTel rig ganviTarebad da gardamavali ekonomikis mqone qveynebSi eqspertebi swored amgvari fondebis daarsebas uwyoben xels. germanelma mecnierebma hanoveris universitetidan _ graf hon der Sulenburgma da volfgang grainerma _ afrikis erT-erT uRaribes saxelmwifo ugandaSi jandacvis dafinansebis alternatiul sistemebze dafuZnebuli swored es modeli danerges, romelic male am tipis sistemisaTvis samagaliTo gaxda.
kanonmdeblobiT da winaswari xelSekrulebiT unda dadgindes: fondis arakomerciuloba, struqtura, saqmianobis ZiriTadi mimarTulebebi, Tanxebis ganawilebis principi da formebi, is nozologia, risTvisac urTierTdaxmarebis jandacviTi fondi valdebulia Tavis wevrs daexmaros. fondis Sida buRalteria asaxavs or operacias _ sawevros miRebasa da saWiroebis mixedviT Tanxis gacemas fondis wevris samkurnalod. sawevros odenobas adgens Tavad fondi. amasTan fondma
unda waaxalisos xarjviTi nawilis Semcireba pacientebSi: im wevrebs, romlebis sawyis sam weliwadSi naklebad Seawuxeben fonds, meoTxe weliwads unda daematos samkurnalo nozologiebis raodenoba da sxva SeRavaTebi.

urTierTdaxmarebis jandacviTi fondebis mizani wevrTa Senatanebis safuZvelze finansuri riskebis Semcirebaa. am tipis fondebis daarseba SesaZlebelia profesiuli, regionaluri da nozologiuri niSnis mixedviT lokaluri jandacvis gegma ganekuTvneba pacientebis mxridan regionaluri samedicino dawesebulebis samedicino gegmis winaswar ganxilvas da Semdgom am gegmaSi monawileobis SesaZleblobas. dasavleTis qveynebSi es aris im samedicino momsaxureobis saxeoba, romlis gaweva adgilze SeuZlia konkretul samedicino dawesebulebas im moqalaqeebisaTvis, romlebic gegmaSi gawevriandebian. saavadmyofo warmoadgens:

_ specialur SeTavazebebs, gansakuTrebul, magram realurad miRwevad momsaxurebas, kontraqtiT damtkicebul pirobebsa da normebs;
_ wevrTaTvis dabal fass, xolo arawevrTaTvis Sesabamissad gaZvirebul momsaxurebas;

_ samedicino prevenciul momsaxurebas;

_ sainformacio momsaxurebas da sxva.

 

eqimTa da pacientTa asociaciebi - maT xangrZlivi istoria gaaCniaT. moqalaqeebi (miuxedavad sadazRvevo sistemis ganviTarebis maCveneblisa) erTiandebian am tipis asociaciebSi. eqimTa da pacientTa asociaciebia maT wevrebs uzrunvelyofen:

_ ufaso samedicino momsaxurebiT;

_ sainformacio momsaxurebiT;

_ mudmivi kavSirebiT.

am asociaciis wevri SesaZlebelia gawevrianebuli iyos zemoT CamoTvlil jandacvis dafinansebis alternatiul sistemebSic.

 

hospitali _ es aris aramomgebiani, arasamTavrobo organizacia, romelsac gaaCnia specifikuri menejmenti da struqtura, igi ar iRebs pacientisgan anazRaurebas, Tavis biujets ayalibebs SemowirulobebiT (samTavrobo da arasamTavrobo wreebidan). hospitalis statusis mqone organizaciebs afinensebs msoflio organizaciebi da akontroleben maT qmediTunarianobas.

 

marTvadi medicinis kompaniebi samedicino sadazRvevo sistemebis iseT Serwymas warmoadgenen, sadac sadazRvevo da samedicino sferoebi erT organizaciaSi, erTad arian warmodgenilni.
idea marTvadi medicinis Sesaxeb araa axali. 30-ian wlebSi aSS-Si moqmedi socialuri dacvis programebi CixSi moeqca. am periodisaTvis kaliforniaSi pirveli e.w. `winaswari gadaxdis~ jgufi Seiqmna. am saqmes kaizer permanenti edga saTaveSi.
70-ian wlebSi am modelma did aRiarebas miaRwia. ganviTarda jandacvis produqtSi winaswari gadaxdis sistema _ Prepaid Health Sistem. Tu saqmis dasawyisSi ramodenime erTeuli marTvadi medicinis kompania arsebobda, dRes maTi ricxvi 2000-s aRemateba.80-iani wlebis dasawyisSi aSS-Si dasaqmebulTa 90% Cveulebriv socialur dazRvevaSi iyo gaerTianebuli, romelic Tavis wevrebs avadmyofobis SemTxvevaSi saavadmyofosa da eqimis Tavisufali arCevis saSualebas aZlevda. amitomac, eqimebi xSirad usafuZvlod zrdidnen samkurnalo Rirebulebebs da dazRvevas sul ufro da ufro mzard angariS-faqturebs ugzavnidnen da amiT did samedicino xarjebs akisrebdnen saxelmwifos.

dRes marTvadi medicinis kompanias evropeli ekonomistebic akvirdebian. aris azri, rom es sistema evropaSic male daimkvidrebs adgils da Cveulebrivi janmrTelobis dazRveva marTvadi medicinis formas da menejmentis stils ganaviTarebs. marTvadi medicinis mTavari upiratesoba misi siiafea.

 

 

procesis menejmenti

 

saqarTveloSi arsebuli makroekonomikuri situacia did sirTules uqmnis, erTis mxriv saxelmwifos (mas ar SeuZlia Seasrulos jandacvis mTlianad dafinanseba), meores mxriv, pacientebs ( romlebic daxmarebas elian). am viTarebaSi jandacvis dafinansebis romelime alternatiuli modelis (an saqarTvelos specifikidan gamomdinare maTi sinTezis) danergva ara marto saWiroa, aramed aucilebelicaa. es imas ar niSnavs, rom ugulebelvyoT samTavrobo iniciativebi, saxelmwifo samedicino da socialuri programebi. piriqiT, maT sworad dagegmvas da realizacias jerovani adgili unda daeTmos.
jandacvis dafinansebis alternatiuli modeli saxelmwifo iniciativebis paralelurad moqmed sistemas warmoadgens. am sistemis Semadgeneli nawilebi aprobirebulia saqarTvelos pirobebis mqone sxva qveynebSi, rac mTavaria sistemas warmatebiT umuSavia iq, sadac ekonomikuri maCveneblebi Cvens qveyanaze dabali gaxldaT.
saqarTveloSi SeimCneva jer kidev Zveli damokidebuleba samedicino koleqtivebis mimarT. unda gvaxsovdes, samedicino jgufebi dafinansebis gareSe ver daZleven maT winaSe mdgar problemebs, ver moaxerxeben pacientTa warmatebiT mkurnalobas.

kacobriobis istoriam jer ver aRmoaCina sadazRvevo sistemaze ufro efeqturi meqanizmi jandacvis dasafinanseblad. aqedan gamomdinare, eris, moqalaqeebis sadazRvevo kulturas gadamwyveti mniSvneloba eniWeba, misi ar arsebobaa is problema, romelic xels gviSlis samedicino procesebis ganviTarebisTvis. moyvanil jandacvis dafinansebis alternatiuli modeli _ urTierTdaxmarebis jandacviTi fondebi, lokaluri jandacviTi gegmebi, eqimTa da pacientTa asociaciebi, hospitlebi, marTvadi medinis kompaniebi _ mizanSewonilebis principebidan gamomdinare unda dainergos. urTierTdaxmarebis jandacviTi fondebis daarseba ufro qalaqebSi sjobs, saTemo sazogadoebisTvis da regularuli samuSaos armqoneTaTvis lokaluri jandacviTi gegmebi sjobs, eqimTa da pacientTa asociaciebi nebismier adgilas SeiZleba Seiqmnas. rac Seexeba hospitalebs, am sakiTxs frTxili da gaazrebuli midgoma sWirdeba. swori menejmentis gareSe hospitali Cveulebriv saavadmyofos SeiZleba daemgvanos, amitomac hospitalis dasaarseblad Sesabamisi menejmentis sruli dacvaa saWiro.
qveynis mwvave ekonomikuri problemebis gamo naTelia, rom jandacvis sistemis dafinansebas saxelmwifo marto ver swvdeba, bolo wlebis ganmavlobaSi marTuli qveyana TandaTan uaxlovdeba im zRvars, romlis iqiT `yofna-aryofnaa~.

jandacva erT-erTi mtkivneuli sferoa, romelic mraval sferos gansazRvravs da aregulirebs. rac mTavaria dRevandeli xelisufleba qmnis im Sexedulebas, rom 1995 wels dawyebuli reforma ufro daixveweba, gagrZeldeba da xalxze orientirebuli gaxdeba (ara mxolod romelime egzaltirebul kastaze).
saqarTvelos jandacva, msgavsad evropis qveynebisa, mraval plastian sistemas unda daemsgavsos, sadac dafinansebuli iqneba sadazRvevo kompania, specialuri fondebi, adamianebi.
samedicino dazRveva popularizaciasa da mxardaWeras moiTxovs. avadmyofobis winaaRmdeg dazRveulTa raodenobis zrda udaod ganaviTarebs samedicino bazars da aRWurvavs axali teqnologiebiT. jandacvis saministros ki marTebs saxelmwifo samedicino programebis gadasinjva da optimizacia, raTa moqalaqe sabolood gaerkves Tu ra unazRaurdeba mas saxelmwifosagan da ra ara. sworad Sefasebuli riski aucileblad moZebnis mzRvevels, rac Tavis mxriv gamoiwvevs socialuri daZabulobis ganmuxtvas.